(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 049

॥ శ్రీః ॥
6.49. అధ్యాయః 049
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
శంఖయుద్ధవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-49-0x(4111)(40643)
( శ్వేతే సేనాపతౌ తాత సంగ్రమే నిహతే పరైః।
కిమకుర్వన్మహేష్వాసాః పాంచాలాః పాండవైః సహ ॥ 6-49-1(40644)
సేనాపతిం సమాకర్ణ్య శ్వేతం యుధి నిపాతితం ।
తదర్థం యతతాం చాపి పరేషాం ప్రపలాయినాం ॥ 6-49-2(40645)
మనః ప్రీణాతి మే వాక్యం జయం సంజయ శ్రృణ్వతః।
ప్రత్యుపాయం చింతయంతః సంజనాః ప్రస్రవంతి మే ॥ 6-49-3(40646)
స హి వీరోఽనురక్తశ్చ వృద్ధః కురుపతిస్తదా ।
కృతం వైరం సదా తేన పితుః పుత్రేణ ధీమతా ॥ 6-49-4(40647)
తస్యోద్వేగభయాచ్చాపి సంశ్రితః పాండవాన్పురా ।
సర్వం బలం పరిత్యజ్య దుర్గం సంశ్రిత్య తిష్ఠతి ॥ 6-49-5(40648)
పాండవానాం ప్రతాపేన దుర్గం దేశం నివేశ్య చ ।
సపత్నాన్సతతం బాధన్నార్యవృత్తిమనుష్ఠితః ॥ 6-49-6(40649)
ఆశ్చర్యం వై సదా తేషాం పురా రాజ్ఞాం సుదుర్మతిః।
తతో యుధిష్ఠిరే భక్తః కథం సంజయ సూదితః ॥) 6-49-7(40650)
ప్రక్షిప్తః సంమతః క్షుద్రః పుత్రో మే పురుషాధమః।
న యుద్ధం రోచయేద్భీష్మో న చాచార్యః కథంచన ॥ 6-49-8(40651)
న కృపో న చ గాంధారీ నాహం సంజయ రోచయే ।
న వాసుదేవో వార్ష్ణేయో ధర్మరాజశ్చ పాండవః ॥ 6-49-9(40652)
న భీమో నార్జునశ్చైవ న యమౌ పురుషర్షభౌ ।
వార్యమాణో మయా నిత్యం గాంధార్యా విదురేణ చ ॥ 6-49-10(40653)
జామదగ్న్యేన రామేణ వ్యాసేన చ మహాత్మనా ।
దుర్యోధనో యుధ్యమానో నిత్యమేవ హి సంజయ ॥ 6-49-11(40654)
కర్ణస్య మతమాస్థాయ సౌబలస్య చ పాపకృత్ ।
దుఃశాసనస్య చ తథా పాండవాన్నాన్వచింతయత్ ॥ 6-49-12(40655)
తస్యాహం వ్యసనం ఘోరం మన్యే ప్రాప్తం తు సంజయ ।
శ్వేతస్య చ వినాశేన భీష్మస్య విజయేన చ ॥ 6-49-13(40656)
సంక్రుద్ధః కృష్ణసహితః పార్థః కిమకరోద్యుధి ।
అర్జునాద్ధి భయం భూయస్తన్మే తాత న శాంయతి ॥ 6-49-14(40657)
స హి శూరశ్చ కౌంతేయః క్షిప్రకారీ ధనంజయః ।
మన్యే శరైః శరీరాణి శత్రూణాం ప్రమథిష్యతి ॥ 6-49-15(40658)
ఐంద్రిమింద్రానుజసమం మహేంద్రసదృశం బలే ।
అమోఘక్రోధసంకల్పం దృష్ట్వా వః కిమభూన్మనః ॥ 6-49-16(40659)
తథైవ వేదవిచ్ఛూరో జ్వలనార్కసమద్యుతిః ।
ఇంద్రాస్త్రవిదమేయాత్మా ప్రపతన్సమితింజయః ॥ 6-49-17(40660)
వజ్రసంస్పర్శరూపాణామస్త్రాణాం చ ప్రయోజకః ।
సఖంగాక్షేపహస్తస్తు ఘోషం చక్రే మహారథః ॥ 6-49-18(40661)
స సంజయ మహాప్రాజ్ఞో ద్రుపదస్యాత్మజో బలీ ।
ధృష్టద్యుంనః కిమకరోచ్ఛ్వేతే యుధి నిపాతితే ॥ 6-49-19(40662)
పురా చైవాపరాధేన వధేన చ చమూపతేః ।
మన్యే మనః ప్రజజ్వాల పాండవానాం మహాత్మనాం ॥ 6-49-20(40663)
తేషాం క్రోధం చింతయంస్తు అహఃసు చ నిశాసు చ ।
న శాంతిమధిగచ్ఛామి దుర్యోదనకృతేన హి ।
కథం చాభూన్మహాయుద్ధం సర్వమాచక్ష్వ సంజయ ॥ 6-49-21(40664)
సంజయ ఉవాచ। 6-49-22x(4112)
శ్రృణు రాజన్స్థిరో భూత్వా తవాపనయనో మహాన్ ।
న చ దుర్యోధనే దోషమిమామాధాతుమర్హసి ॥ 6-49-22(40665)
గతోదకే సేతుబంధో యాదృక్తాదృఙ్భతిస్తవ।
సందీప్తే భవనే యద్వత్కూపస్య ఖననం తథా ॥ 6-49-23(40666)
గతపూర్వాహ్ణభూయిష్ఠే తస్మిన్నహని దారుణే ।
తావకానాం పరేషాం చ పునర్యుద్ధమవర్తత ॥ 6-49-24(40667)
శ్వేతం తు నిహతం దృష్ట్వా విరాటస్య చమూపతిం ।
కృతవర్మణా చ సహితం దృష్ట్వా శల్యమవస్థితం ॥ 6-49-25(40668)
శంఖః క్రోధాత్ప్రజజ్వాల హవిషా హవ్యవాడివ ।
స విస్ఫార్య మహచ్చాపం శక్రచాపోపమం బలీ ॥ 6-49-26(40669)
అభ్యధావజ్జిఘాంసన్వై శల్యం మద్రాధిపం యుధి ।
మహతా రథసంఘేన సమంతాత్పరిరక్షితః ॥ 6-49-27(40670)
సృజన్బాణమయం వర్షం ప్రాయాచ్ఛల్యరథం ప్రతి।
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య మత్తవారణవిక్రమం ॥ 6-49-28(40671)
తావకానాం రథాః సప్త సమంతాత్పర్యవారయన్ ।
మద్రరాజం పరీప్సంతో మృత్యోర్దంష్ట్రాంతరం గతం ॥ 6-49-29(40672)
బృహద్బలశ్చ కౌసల్యో జయత్సేనశ్చ మాగధః।
తథా రుక్మరథో రాజన్పుత్రః శల్యస్య మానితః ॥ 6-49-30(40673)
విందానువిందావావంత్యౌ కాంభోజశ్చ సుదక్షిణఃక ।
బృహత్క్షత్రస్య దాయాదః సైంధవశ్చ జయద్రథః ॥ 6-49-31(40674)
నానాధాతువిచిత్రాణి కార్ముకాణి మహాత్మనాం ।
విస్ఫారితాన్యదృశ్యంత తోయదేష్వివ విద్యుతః ॥ 6-49-32(40675)
తే తు బాణమయం వర్షం శంఖమూర్ధ్నిం న్యపాతయన్ ।
నిదాఘాంతేఽనిలోద్ధృతా మేఘా ఇవ నగే జలం ॥ 6-49-33(40676)
తతః క్రుద్ధో మహేష్వాసః సప్తభల్లైః సుతేజనైః ।
ధనూంషి తేషామాచ్ఛిద్య ననర్ద పృతనాపతిః ॥ 6-49-34(40677)
తతో భీష్మో మహాబాహుర్వినద్య జలదో యథా।
తాలమాత్రం ధనుర్గృహ్య శంఖమభ్యద్రవద్రణే ॥ 6-49-35(40678)
తముద్యంతముదీక్ష్యాథ మహేష్వాసం మహాబలం ।
సంత్రస్తా పాండవీ సేనా వాతవేగహతేవ నౌః ॥ 6-49-36(40679)
తతోఽర్జునః సంత్వరితః శంఖస్యాసీత్పురఃసరః ।
భీష్మాద్రక్ష్యోఽయమద్యేతి తతో యుద్ధమవర్తత ॥ 6-49-37(40680)
హాహాకారో మహానాసీద్యోధానాం యుధి యుధ్యతాం ।
తేజస్తేజసి సంపృక్తమిత్యేవం విస్మయం యయుః ॥ 6-49-38(40681)
అథ శల్యో గదాపాణిరవతీర్య మహారథాత్ ।
శంఖస్య చతురో వాహానహనద్భరతర్షభ ॥ 6-49-39(40682)
స హతాశ్వాద్రథాత్తూర్ణం ఖంగమాదాయ విద్రుతః ।
బీభత్సోశ్చ రథం ప్రాప్య పునః శాంతిమవిందత ॥ 6-49-40(40683)
తతో భీష్మరథాత్తూర్ణముత్పతంతి పతత్రిణః ।
యైరంతరీక్షం భూమిశ్చ సర్వతః సమవస్తృతా ॥ 6-49-41(40684)
పంచాలానథ మత్స్యాంశ్చ కేకయాంశ్చ ప్రభద్రకాన్ ।
భీష్మః ప్రహరతాం శ్రేష్ఠః పాతయామాస పత్రిభిః ॥ 6-49-42(40685)
ఉత్సృజ్య సమరే రాజన్పాండవం సవ్యసాచినం ।
అభ్యద్రవత పాంచాల్యం ద్రుపదం సేనయా వృతం ॥ 6-49-43(40686)
ప్రియం సంబంధినం రాజఞ్శరానవకిరన్బహూన్ ।
అగ్నినేవ ప్రదగ్ధాని వనాని శిశిరాత్యయే ॥ 6-49-44(40687)
శరదగ్ధాన్యదృశ్యంత సైన్యాని ద్రుపదస్య హ।
అత్యతిష్ఠద్రణే భీష్మో విధూమ ఇవ పావకః ॥ 6-49-45(40688)
మధ్యందినే యథాఽఽదిత్యం తపంతమివ తేజసా।
న శేకుః పాండవేయస్య యోధా భీష్మం నిరీక్షితుం ॥ 6-49-46(40689)
వీక్షాంచక్రుః సమంతాత్తే పాండవా భయపీడితాః ।
త్రాతారం నాధ్యగచ్ఛంత గావః శీతార్దితా ఇవ ॥ 6-49-47(40690)
సా తు యౌధిష్ఠిరీ సేనా గాంగేయశరపీడితా ।
సింహేనేవ వినిర్భిన్నా శుక్లా గౌరివ గోపతేః ॥ 6-49-48(40691)
హతే విప్రుద్రుతే సైన్యే నిరుత్సాహే విమర్దితే।
హాహాకారో మహానాసీత్పాండుసైన్యేషు భారత ॥ 6-49-49(40692)
తతో భీష్మః శాంతనవో నిత్యం మండలకార్ముకః ।
ముమోచ బాణాందీప్తాగ్రానహీనాశీవిషానివ ॥ 6-49-50(40693)
శరైరేకాయనీకుర్వందిశః సర్వా యతవ్రతః।
జఘాన పాండవరథానాదిశ్యాదిశ్య భారత ॥ 6-49-51(40694)
తతః సైన్యేషు భగ్నేషు మథితేషు చ సర్వశః ।
ప్రాప్తే చాస్తం దినకరే న ప్రాజ్ఞాయత కించన ॥ 6-49-52(40695)
భీష్మం చ సముదీర్యంతం దృష్ట్వా పార్థా మహాహవే ।
అవహారమకుర్వంత సైన్యానాం భరతర్షభ ॥ ॥ 6-49-53(40696)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి ప్రథమదివసయుద్ధే ఏకోనపంచాశోఽధ్యాయః ॥
॥ ఇతి ప్రథమదివసయుద్ధం ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-49-51 ఏకాయనీకుర్వన్ ఏకమార్గాః కుర్వన్ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.